Kedilerde Eğitim

Kedi Eğitilir mi?
Kedilerin eğitilemediği, eğitilmeyi reddettiği söylenir hep, kısmen de doğrudur. Kedilere, itaat, saldırı veya arama kurtarma eğitimi veremezsiniz. Kedi eğitimi, ancak yapmasını istemediğimiz bazı hareketlerinin engellenmesi şeklinde olabilir. Ve bu başına buyruk dostlarımızla bu eğitim de her zaman başarılı sonuçlar vermeyebilir.

Kedilerin eğitilemez görünmesinin nedeni, eğitildiği konularda son kararı onların vermesidir. Kedi, insan veya köpek gibi bir sürü hayvanı olmadığı için, sadece kendi ihtiyaç ve isteklerine göre hareket eder. Bu ‘başına buyrukluk’ kedilerin hiçbir şekilde eğitilemeyeceği gibi yanlış bir kanıya neden olabilir.

Kedilerle uğraşırken son derece sabırlı, sevecen ve gerçekçi olmak gerekir. Kediniz sizin beklentilerinizi karşılamıyorsa ona kızarak, istediklerinizi yaptırmaya çalışarak hiçbirşey elde edemezsiniz. Kedinizin size uyum sağlamak için davranışlarını değiştirmesini beklemek hata olur.

Kediniz sizin istemediğiniz şeyler yapıyorsa onu kesinlikle cezalandırmayın. Ceza, eğitime hiçbir yardımda bulunmayacağı gibi, kedinizin sizden soğumasına da neden olur. Onu cezalandırmak yerine kaşlarınızı çatıp sertçe hayır derseniz o gerekli mesajı alacaktır. Kediler bağırtılardan, yüksek ve ani seslerden hoşlanmazlar. Kediniz istemediğiniz birşey yaptığında yumuşak bir ses tonuyla onu uyarın.

Eğitimde püf noktası, kedinizi neyin motive ettiğini bulmak ve bu motivasyonla  kedinizi ödüllendirmektir. Bu çoğunlukla mama olur ama bazı kediler oyun oynamayı veya sevgiyle kafalarının okşanmasını da bir ödül olarak alabilirler. Bir ipucu daha; eğitimin en verimli zamanı mama saatinden biraz öncedir.

Tuvalet Eğitimi Olan Kedi Etrafa Yapıyorsa
Kedinizi eğitmek için sorunun köküne inmelisiniz. Örneğin, kediniz tuvaletini kabı dışında başka yerlere yapıyorsa, önce bir veteriner hekime gösterip bir sağlık sorunu var mı, onu öğrenmek gerekir. Doğanın temizliğe en düşkün hayvanı, eğer kendi tuvaleti yerine yataklara, kanepelere veya saksılara yapmayı tercih ediyorsa size açıkça birşey anlatmaya çalışıyor demektir. Nedenini anlamadan bu davranışı yüzünden kedinizi cezalandırırsanız, hem size kızdığı için etrafa yapmaya devam eder hem de siz çözüm yolunda en ufak bir ilerleme dahi kaydedemezsiniz.

Onun yerine niçin tuvaletini başka yerlere yaptığını bulmanız gerekir. Kum kabı pis olabilir, içinde yeterli kum olmayabilir, tuvalet kabının yerinden rahatsız olmuş olabilir (mama kabının çok yakınında olmamalıdır), aileye yeni katılan biri varsa (bebek, başka hayvan) onu protesto ediyor olabilir vs...  Önce kedinize neyin rahatsızlık verdiğini bulun, ondan sonra çözüm arayın.

Ev Sahibinin Tahtı Sallanıyorsa
Eve yeni bir kedi geldiyse ev sahibi kedi doğal olarak evdeki hakimiyetini düşünerek bir tedirginlik yaşayabilir. Kedileri karşılaştırmadan önce birbirlerini kokularından tanımalarıyla başlayın. Ev sahibi kedinizin bazı eşyalarını misafir kedinize, misafirinki ev sahibine verin. Birbirlerini görmeden önce kokularına alışırlarsa görüşme daha başarılı geçebilir. Eğer herhangi bir agresif durum gözlemlemiyorsanız kediler arasındaki kapalı kapıları açabilirsiniz. Ev sahibi/ misafir kedi sendromu her zaman başarıyla sonuçlanmayabilir. O zaman kedileriniz için en iyisi neyse onu yapmalısınız.

Yasak Bölge: Mutfak Tezgahları
Kedinizin mutfak tezgahlarında dolaşmasını istemiyorsanız mutfağınızın kapısı daima kapalı dursun. Tezgahlarda kedinizin iştahını kabartacak yemekleri ortada bırakmayın. Tedbirlerinizi önceden alın.

Gözü Dışarda Olan Kediler
Kedinizin açık kapı aralarından dışarıya kaçma huyu varsa, eve döndüğünde ona bu sorumsuz hareketi yüzünden kızmayın. Tam tersine, eve döndüğünde onu reddedemeyeceği birşeyle ödüllendirin. Mamayla. İçeri gelmesi için kuvvetli bir nedeni olduğunu farkına varsın. Ayrıca bu hareketin pekişmesi için yemekten hemen sonra kedinizi dışarı çıkarmayın.

Bazı Kediler Hayata Ciddi Bakar
Eğer kediniz 5 dakika okşanmaktan hoşlanıyor ve 6. dakikada sizi tırmalamaya başlıyorsa, 3. dakikada okşamayı bırakın. Kedinizin sınırlarını ölçmeyin.

Kedileri sinirlendiklerini belli etmek için bazı uyarı işaretleri verirler. Kedinizi iyice gözlemleyin, vücut dilini okumaya çalışın.  En basidinden kediniz sinirlenmeye başladığında kulaklarını arkaya yatırır, gözlerinizin içine dik bakar ve kuyruğunu hızla sağa sola oynatmaya başlar. 

Eğer kediniz oyun oynarken devamlı ellerinizi ısırıyorsa, her ısırdığında onunla oyun oynamayı bırakarak onu eğitebilirsiniz. Oyun amaçlı da olsa kediniz sizi ısırdığında ona kızıp vurursanız, oyunun devam ettiğini düşünecek ve o da sert şekilde sizi ısırmaya başlayacaktır. Ya da oyun sırasında canını yaktığınız için size kızıp yine sizi ısıracaktır. Halbuki, ısırdığı zaman onunla ilgilenmiyor görünürseniz ısırması da zamanla kesilecektir.  

Kediniz kucağınızdayken tırnaklarını çıkarıp sizi yoğurması kadar tatlı his veren birşey yoktur. Ama kedinizin tırnakları uzunsa, birkaç saniyeden sonra bu yoğurmalar iğne gibi batmaya başlar. İşaret parmağınızla patisinin üzerine pıt pıt diye vurup “yapma” demeyi deneyin. İlk seferinde kediniz size şaşkın bir ifadeyle bakacaktır ama bu sizi yıldırmasın. Kucağınızdayken tırnaklarını çıkarmasını istemediğiniz anlatmak için defalarca bunu yapmanız gerekebilir. Kediniz tırnaklarını patisinin içine soktuğunda kafasını sevgiyle okşayın, ona güzel sözler söyleyin. Bu ödül sayesinde patileri içeri çekmekle iyi birşey yaptığını anlayacaktır.

Yavru Kedi Bu, Tırmalar
Kediler 1 yaşına kadar en hareketli dönemlerindedir. Hiperaktif olurlar, evin içinde oradan oraya koştururlar, bizim göremediğimiz yaratıklarla kavga ederler, yerde yuvarlanırlar, hızlarını alamazlarsa sizinle oynamak isteyeceklerdir. Yavru kedi için en iyi arkadaş başka bir kedidir. (Genellikle birden fazla kediyle yaşayan insanların elleri, tek kediyle yaşayanlarınkine kıyasla daha az çiziklidir. :) )

Kedinizi oynatmak için bezden yapılmış bir fare, sıkıştırılmış folyo kağıdında top vs edinin. Eğer evdeki kedi oyuncak sıkıntısı çekiyorsa veya oyuncakları ilgisini çekmiyorsa size yönlenecektir. Eğer oyun sırasında elinizi tırmalayıp ısırırsa ve siz de bu sırada elinizle oyuna teşvik ederseniz, elinizi oyuncak gibi algılayacağından ısırmayı alışkanlık haline getirebilir. Bu durumda canınız acıyormuş gibi bir ses çıkararak elinizi hemen çekin. Elinizi her ısırdığında/tırmaladığında bunu yapın. 
 

Alternatif Sunmayı Unutmayın
Kedinizi eğitirken daima ona sunacağınız bir alternatifiniz olmalı. Eğer kanepenin kenarlarında tırnaklarını törpülemesini istemiyorsanız, “hayır, yapma” demeniz yeterli olmayacaktır. Ona tırnaklarını bileyebileceği başka bir yer önermelisiniz. Bunun için de en uygunu tırmalama kütükleridir. Bu tırmalama kütüğü olduğu halde kanepe konusunda ısrarcı davranırsa yine de ona kızmayın. Her kanepenin nasılsa bir ömrü var, sizinki erken yaşlanacak demek ki...   
 
Kısaca toparlayacak olursak;

Pozitif eğitim, kediniz için en iyi motivasyon sağlayan yöntemdir. Kediniz istediğiniz hareketi yaptıktan hemen sonra onu ödüllendirirseniz hareketin pekişmesine yardımcı olursunuz.

Yumuşak ve kendinden emin bir ses tonu kullanın. Yapmasını istediğinizi yaptığında onu ödüllendirdiğinizi sesinizden de onu onayladığını anlayabileceği bir ton kullanın.

Kedinizi en iyi eğitimi yemek öncesinde verebilirsiniz. Bu, mama ödülünü daha anlamlı kılacaktır.

Kedileri ne kadar erken yaşta eğitmeye başlarsanız o kadar cevap alırsınız.
Çevrede kedinizin dikkatini dağıtacak eşyalar bulundurmamaya özen gösterin. Tüm dikkatini sizde odaklayabilmesi için açık duran televizyon ya da radyoyu kapatın.

Eğitim sürelerini 10-15 dakika tutun. Daha uzun bir sure kedinizin sıkılmasına neden olabilir.

Kedinizin kafasını karıştırmamak için ara vermeden yeni hareketler öğretmeyin.

Kediniz gününde değilse ona birşeyler öğretmek için zorlamayın.

Kedinizin huylarını tamamen değiştiremezsiniz, ama sınırlarınızı karşılıklı belirlerseniz kedinizle yaşamanız daha kolay olur.

En kötü ihtimalle bir su tabancasıyla su püskürtmeyi, veya teneke bir kutunun içine attığınız bozuk paraları şıngırdatmayı deneyebilisiniz.

Kaynaklar: Feline Behaviour, About Cats, Friskies, Pet Place web siteleri ve 
Cats Encychlopedia.

Burada verilen sağlık bilgisi sadece eğitimsel amaçlar içindir ve bir sağlık çalışanı ile yapılan görüşmelerin yerine geçmesi amaçlanmamaktadır. Hasta bakımı ile ilgili tüm kararlar hastanın kendi özelliklerini de göz önünde bulunduran bir sağlık çalışanı ile birlikte alınmalıdır.

08.01.2004