Bir Ressam ve Bir Grafikerin Gözünden "Kediler"

Hayatında kedilerin önemli yer kapladığı Azerbaycanlı ressam Aydın Süleyman ile kedilerin “leke” lerinin çizen grafiker Genco Demirer’in “Kediler” sergisi sürüyor.
İBB Taksim Sanat Galerisi'ndeki sergi, Süleyman'ın Türkiye'deki ilk sergisi; Demirer'in ise ilk resim sergisi olma özelliğini taşıyor. 1996’dan beri Türkiye'de yaşıyan Aydın Süleyman, İstanbul’dan, özellikle de sokak kedilerinden çok etkilendiğini söylüyor. "Kediler" sergisi 03 Mart 2003 tarihine kadar devam edecek, Mart’ta dinlenecek ve Nisan ayında farklı bir mekanda yine karşımıza çıkacaklar.
Konuşankedi, Kediler’in ressamlarıyla mırrlaştı.

Özellikle kedi çizmeye nasıl karar verdiniz?
G.D: Bundan 6 ay kadar önce Aydın’la Romanya için bir mozaik uygulaması çalışmıştık. O zaman birlikte bir sergi fikri doğdu. Mozaik yapmak zordur ve düşünecek, fikir üretecek çok fazla vakitiniz olur. Minik taşlar sayesinde bir sergi fikri çıktı. Aydın hali hazırda KEDİ çiziyordu.. Benim tek yaptığım kararlaştırdığımız konsept “KEDİLER” üzerine iş üretmek oldu.

A.S: Kedilerle çok iyi anlaşıyorum. Sessiz yapıları ve bilge görünümleriyle hayal dünyama hatırı sayılır ilhamlar veriyorlar. Bir de biraz esprili bir yanı var: Yağlıboya fırçalarmla model kedilerimin tüyleri “yumuşaklık” ve “zariflik” paydasında birleşerek ahenkli bir “dostluk” kurmuş durumdalar…

Ne zamandan beri kedi çiziyorsunuz?
G.D: 1991 – 1993 yılları arasında Gülseren Kayalı atölyesinde çalıştım. Çok fazla  kedi görüp çok fazla kedi çizdim.

A.S: 1990’dan bu yana.

Kedilerinizin birbirinden çok farklı görünüyor, karakterleri nasıl?
G.D: Benim kedilerimini karakterinden çok leke değeri önemli benim için. Bence kedi kedidir. Ama çok komik ve harika pozlar veren bir varlıktır.

A.S: Tabiattaki 4 ana elementin (ateş, hava, toprak, su) canlılara yansımasını kedilerimde de görebilirsiniz. Bu esas unsurlara ek olarak duygu ve davranışlarında insanlardan pek bir farkları yok onların. Kedilerim genelde mahzun, sakin ve anlayışlılar. Yaygın olduğu kadar yanlış bir kanı vardır maalesef; “kediler nankördür” derler. Oysa tüm kediler gibi benim kedilerim de içten içe ve gizliden gizliye, oldukça “değerbilir” varlıklardır. Bunu ancak tüm yaratılmışlara sevgiyle yaklaşmayı başardıkça kavrayabiliyoruz.

Bu kedi tutkunuz nereden geliyor?
G.D: Kedi resimlerine kedilerden daha fazla tutkunum galiba.. Eşim, Berna, Tiyatro Oyuncusu genelde gece 11'den önce evde olamıyor. Ben de aynı şekilde. Bir canlıyı kendimize bağlamak büyük sorumluluk.. Kedi resimleri en azından bir canlı hazzını verse de o kadar ilgi istemiyor gibi.

A.S: Çocukluğumdan beri bir bağlılık var. Belki de tasvir merakımın kışkırtmasıyla ve epeyce de renklere, sadeliğe, içindeki güzelliği suretine yansıtma kudretini göstermiş canlılara duyduğum yakınlıkla kedilere yöneldim doğal olarak.

Size en çok ilham veren kedinin hangi yönü? Karakteri mi, bakışları mı?
G.D: Bana bakışları. Gözleri.. Takıntılıyım zaten, resimlerimde hemen hissediliyor.

A.S: Zaten bakışları karakterini belli ediyor. Kıpırtısız ve delici bakışları var. Sanki bakışlarıyla yapacağım resmin tamamlanmış halini ortaya koyuyorlar. 

Aydın Bey, siz kediden başka birşey çizmek istemiyorum diyecek kadar kedi tutkunusunuz. Kedide sizi böyle derinlemesine etkileyen nedir?
A.S: Hayata duyduğum sevgi ve saygıdan soyutlayamayacağım bir bağ var kedilerle aramda. Kediler hayatın bir aynası. Baktıkça hayran oluyor, çok dikkatli bakınca da içinde kayboluyor, benliğinizden sıyrılıyorsunuz. Bu meditasyon etkisi insana huzur veriyor. Psikiyatr Yavuz Erten’in bir kitabı vardı: “Yoga Yapabilen Tekir“di galiba. Gerçekten de kediler doğu felsefesinde trans haline geçmenin bir simgesi adeta. Budist rahiplerin ritüellerinde kedilerin duruş biçimine benzeyen  bilgece bir eda içinde olmaları, Baudelaire’in “Paris Sıkıntısı” kitabından öğrendiğimize göre Eski Çinlilerin kedilerin yüzüne bakıp vaktin kaç olduğunu söylemeleri, Mevlevilerin Mevlana Hazretlerinin vefatından sonra sema ayinlerinde sandukanın da semaya katılarak Mevlana’nın varlığını temsil etmeleri, Peygamberimiz başta olmak üzere tüm yüce gönüllü insanların özelde bilhassa kediler, genelde de tüm hayvanlarla kurduğu karşılıksız sevgi bağı, beni derinlemesine etkileyen şeyler...

Beslediğiniz kedileriniz var mı?
G.D: Benim yok.

A.S: Şu anda olmasa da belli dönemlerde hayatıma giren kediler var.
Bir tabloma da adını veren Van Gogh sarılı “Vinsent”, benim platonik kedim.

Artık sadece kedi resmi yapan birçok ressam var. Sizin içlerinde beğendikleriniz, kendi çizginize yakın hissettikleriniz kimler?
G.D: Gülseren Kayalı, Sedef Yılmabaşar... ve Aydın.

A.S: Sedef Yılmabaşar ve Gülseren Kayalı ilk anda aklıma gelen isimler…İnsan onların sergisinde tam bir kedi dünyasına girdiğini anlıyor. Çizgileriyle çocuksu bir kedi alemini aktaran iki ressam, merhum Cihat Burak’la genç kuşaktan Selin Işın’ı da burada zikretmemiz gerekiyor.

Kedi sergilerini sürdürmeyi düşünüyor musunuz?
G.D: Evet, artarak umarız. Kediler-2 Fenerbahçede olacak 17 nisanda. Mart ayında kedilere biraz izin vereceğiz, Nisanda tekrar buluşacağız. Ama çoğalma dediğim kediler yönünde değil ressamlar yönünde. Umudumuz Kediler-5’te tekrar Taksim’de, 10 kedici ressamla nefis bir sergi yapmak..

A.S: Evet

Aydın bey, bir Azerbaycanlı olarak istanbulda yaşamak, burada resim yapmak sizi nasıl etkiliyor?
A.S: Bir sanatçı için dünyanın her yeri memleketdir. İstanbul, hayatın çok tempolu yaşandığı bir yer olmakla birlikte, eski zamanlardan kopup gelen mahalleleri ve insanlarıyla da sakin, huzurlu, görmüş geçirmiş bir damar barındırıyor içinde. İstanbul, medeniyetlerin kavşağında bir şehir. Modern hayatın tüm zevksiz kentleşme çılgınlığının içinde can çekişse bile bunu gayet onurlu bir tavırla yapması, onu unutulmaz şehirler arasına sokuyor.

İstanbul için en güzel sokak kedileri olan kent diyorsunuz. Buradaki kedileri diğer yerlerden ayıran özellikler neler?
A.S: Başta, onların “İstanbullu” olmaları diyebiliriz. Diğer kentlerde kediler evlerde besleniyor. İstanbul’da ise tüm Türkiye’de olduğu gibi hayat sokaklarda geçiyor. Çocuklar sokakta oynuyor, satıcılar sokakta çalışıyor, pazarlar sokaklarda kuruluyor. Köpekler ve kediler de bundan nasibini alıyor. Burası hayvanlar için vakıflar kurmuş, soğukta üşümesinler, açta açıkta kalmasınlar diye barınaklar, kuş evleri, yemek yerleri yapmış bir kültürün mirasçısı bir şehir...Sakatlandığı için göç zamanı burada kalmak zorunda bulunan leylekler için bile vakıf kurulmuş. Gerisini siz düşünün artık. İşte böyle bir merhamet zincirinin kopmaya yüz tutmuş bir halkası haline gelse de, elinde kalan üç beş kuruş parayı sokak hayvanlarıyla paylaşan fakir “kedici teyzeler”in varlığı herşeye rağmen dayanma gücü veriyor insana.

Ortak bir sergi açmanın, beraber çalışmanızın yaratım süreciniz açısından bir avantajı oldu mu?
G.D: Fazlasıyla. Sonuçta ben bir grafik sanatçısıyım, Aydın bir ressam; müthiş bir bilgi alışverişi oldu aramızda. Şiddetle tavsiye ederim. Birlikten kuvvet doğar.

A.S: En büyük avantaj sanata bakışımızın aynı olması. Genco kardeşimle aynı işyerinde çalışmanın verdiği avantajla da ortak bir bakış ve zihniyet oluşturmayı başarabildik sanıyorum. Sergimizi gezenlere de bu uyumu aktarabilmişizdir inşallah.

26.02.2003